Trong thế giới lãnh đạo, không phải lúc nào quyền lực cũng đi kèm với thành công. Khi “mặt tối” của lãnh đạo xuất hiện, những thách thức lớn có thể xuất hiện đến chỉ trong chớp mắt. Chúng ta đã từng chứng kiến điều này qua các tin tức tài chính: cựu CEO Adam Neumann từng khiến giá trị công ty WeWork giảm tới 37 tỷ USD chỉ trong vài tháng.
Mỗi người trong chúng ta đều có lúc để tính cách chi phối hành vi. Nhưng khi một lãnh đạo để mặt tối trong tính cách chi phối, hậu quả có thể khôn lường: từ văn hóa tổ chức bị ảnh hưởng, nhân viên mất động lực, khách hàng không hài lòng, đến uy tín thương hiệu bị tổn hại, thậm chí dẫn đến phá sản.
Những điểm mạnh giúp lãnh đạo thành công cũng có thể trở thành “bẫy”. Chẳng hạn, phong cách lãnh đạo lôi cuốn và táo bạo của Neumann khi được sử dụng quá mức đã trở thành rủi ro. Khi chịu áp lực, cảm thấy nhàm chán hay không tự kiểm soát hành vi, các điểm mạnh này có thể biến thành hành vi lệch hướng: quá tự tin, bốc đồng, ham thích sự chú ý, hoặc quá sáng tạo mà thiếu thực tế.
Các nghiên cứu của Hogan chia các hành vi lệch hướng thành ba nhóm: rút lui, đối kháng và tuân phục. Trong đó, nhóm “đối kháng” thường là cách các lãnh đạo lệch hướng phổ biến nhất: họ quá tự tin, thích thử thách, đòi hỏi cao, và đôi khi kiêu ngạo. Những doanh nhân trẻ, đặc biệt trong môi trường startup đầy biến động, thường thể hiện điều này mạnh hơn, vì họ cần táo bạo và sáng tạo để khẳng định bản thân.
Dù vậy, những điểm mạnh này cũng là tài sản quý giá nếu được điều chỉnh đúng cách. Một CEO sáng tạo, tự tin, khéo léo và dám cạnh tranh có thể dẫn dắt công ty vượt qua những thời điểm quan trọng, như sáp nhập hay mở rộng thị trường. Ngược lại, nếu không tự nhận thức và điều chỉnh hành vi, một lãnh đạo có thể khiến tổ chức chịu thiệt hại nặng nề.
Hãy nhìn vào WeWork, Neumann có tài năng để sáng lập và dẫn dắt một công ty tuyệt vời, nhưng những hành vi chưa được kiểm soát đã dẫn đến tổn thất hàng tỷ đô, mâu thuẫn với hội đồng quản trị, và mất uy tín trên thị trường. Nếu có cơ hội phát triển lãnh đạo phù hợp, ông hoàn toàn có thể học cách nhận thức chiến lược, giữ được sự táo bạo và sáng tạo ở mức vừa phải, và dẫn dắt công ty đi đúng hướng.
Bài học ở đây không phải là “hãy né tránh rủi ro”, mà là hiểu rõ bản thân, biết cách cân bằng giữa điểm mạnh và điểm yếu, để quyền lực trở thành sức mạnh xây dựng chứ không phải phá hoại.
Nguồn: Hogan
